Uchwała krajobrazowa: jakie reklamy wolno postawić w Twoim mieście

Uchwała krajobrazowa to lokalne prawo, które rozstrzyga, jakie reklamy zewnętrzne mogą stać w danej gminie, w jakich miejscach i w jakiej formie. Jeśli Twoje miasto ją przyjęło, każdy nowy billboard, baner czy szyld musi spełniać jej zapisy dla strefy, w której ma się znaleźć, a stare nośniki trzeba było dostosować w okresie przejściowym. Jeśli uchwały nie ma, reklama nadal podlega Prawu budowlanemu, przepisom drogowym, planowi miejscowemu i ochronie zabytków – ale nie ma lokalnego limitu formatów, liczby i odległości. Poniżej wyjaśniamy, jak działa ten mechanizm, stan prawny opisujemy na 29 października 2026 r.

Czym jest uchwała krajobrazowa i skąd się wzięła?

Uchwała krajobrazowa to akt prawa miejscowego przyjmowany przez radę gminy, który określa zasady i warunki sytuowania tablic i urządzeń reklamowych, obiektów małej architektury oraz ogrodzeń, a także ich gabaryty, standardy jakościowe i rodzaje materiałów budowlanych. Podstawą jest art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dodany ustawą z 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. 2015 poz. 774), potocznie nazywaną ustawą krajobrazową. Ustawa obowiązuje.

Uchwała może różnicować zasady dla różnych części gminy – zwykle surowsze są w historycznych centrach i na terenach cennych przyrodniczo. Może też zakazać tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem szyldów. Musi natomiast określić warunki i termin dostosowania istniejących nośników, nie krótszy niż 12 miesięcy od wejścia uchwały w życie.

Ta sama ustawa wprowadziła dwa narzędzia finansowe: karę pieniężną za nośniki niezgodne z uchwałą i fakultatywną opłatę reklamową. Na poziomie województwa przewidziała audyt krajobrazowy, sporządzany nie rzadziej niż raz na 20 lat. Uchwała reguluje miejsce i formę reklamy, a nie jej treść – treść podlega ogólnym przepisom, które omawiamy w przewodniku po prawie reklamy w Polsce, oraz przepisom branżowym, np. o reklamie alkoholu.

Czym różni się tablica reklamowa, urządzenie reklamowe i szyld?

Ustawa krajobrazowa wprowadziła do ustawy o planowaniu definicje, od których zależy, jakie zasady stosuje się do konkretnego nośnika:

• reklama – upowszechnianie w dowolnej wizualnej formie informacji promującej osoby, firmy, towary, usługi, przedsięwzięcia lub ruchy społeczne;
• tablica reklamowa – przedmiot materialny służący ekspozycji reklamy z płaską powierzchnią ekspozycyjną, wraz z konstrukcją i mocowaniami, np. baner, reklama na ogrodzeniu placu budowy, billboard;
• urządzenie reklamowe – przedmiot materialny służący ekspozycji reklamy inny niż tablica, np. słup, pylon czy konstrukcja przestrzenna;
• szyld – tablica lub urządzenie reklamowe informujące o działalności prowadzonej na nieruchomości, na której się znajduje.

Z definicji wyłączono drobne przedmioty codziennego użytku. Rozróżnienie ma praktyczne skutki: baner sklepu na własnej elewacji to szyld, który uchwała może ograniczyć co do wielkości i liczby, ale nie może go zakazać. Ten sam baner z reklamą innej firmy jest już tablicą reklamową, którą uchwała w danej strefie może całkowicie wykluczyć.

Które miasta mają uchwałę krajobrazową?

Zestawienie publikowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wymienia 86 gmin z uchwałą krajobrazową, w tym sześć miast wojewódzkich: Łódź, Kraków, Opole, Gdańsk, Kielce i Poznań. Przed planowaniem kampanii czy inwestycji w nośnik zawsze warto sprawdzić aktualny stan w danej gminie, bo uchwały bywają zaskarżane, zmieniane i uchylane.

Historia Warszawy pokazuje, jak trudne bywa przyjęcie takiej uchwały. Rada miasta uchwaliła ją 16 stycznia 2020 r., ale wojewoda mazowiecki w rozstrzygnięciu nadzorczym z 24 lutego 2020 r. stwierdził jej nieważność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 8 grudnia 2020 r. oddalił skargę miasta, przyznając rację wojewodzie co do istotnych naruszeń procedury. W marcu 2023 r. wyłożono do wglądu projekt kolejnej wersji, a 10 lipca 2025 r. radni podjęli uchwałę o rozpoczęciu nowej procedury i wygaszeniu poprzedniej. Według informacji z czerwca 2026 r. projekt był na etapie uzgodnień wewnętrznych; przed trafieniem do rady muszą go jeszcze czekać uzgodnienia zewnętrzne i konsultacje społeczne. Miasto zapowiadało przekazanie projektu radnym w 2026 r.

Co konkretnie regulują uchwały? Przykład Krakowa

Najlepiej widać to na przykładzie Krakowa, który dzieli miasto na trzy strefy z odrębnymi zasadami. Krakowska uchwała definiuje billboard jako tablicę o powierzchni 12 m² albo 18 m², z tolerancją 5 proc. W odpowiedzi na interpelację radnego z lutego 2026 r. urząd miasta przytoczył wymogi, jakie wolnostojący nośnik musi spełnić w jednej ze stref (w dokumencie oznaczonej jako I Strefa):

• wysokość nośnika do 10 m, a dolna krawędź reklamy co najmniej 3 m nad terenem;
• co najmniej 10 m odległości od budynku;
• brak lokalizacji w promieniu 100 m od skrzyżowań dróg publicznych;
• co najmniej 80 m od innych wolnostojących nośników reklamowych (z wyjątkiem słupów plakatowych i paneli);
• co najmniej 15 m od wiaty przystankowej.

Takie zapisy w praktyce przesądzają o tym, ile tablic zmieści się przy danej ulicy, i są główną przyczyną znikania gęstych skupisk billboardów przy wjazdach do miast. Dla szyldów Kraków udostępnia internetowy kalkulator, w którym przedsiębiorca może sprawdzić, jakie wymiary i formy są dopuszczalne w jego lokalizacji. Wpływ tych ograniczeń na ceny i dostępność lokalizacji opisujemy w tekście o tym, ile kosztuje billboard, a zasady dla banerów na elewacjach i rusztowaniach – w artykule o reklamie wielkoformatowej.

Ile wynosi kara za reklamę niezgodną z uchwałą krajobrazową?

Kara pieniężna za nośnik niezgodny z uchwałą krajobrazową jest naliczana za każdy dzień – od wszczęcia postępowania do dnia dostosowania lub usunięcia tablicy albo urządzenia. Zgodnie z art. 37d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym karę ustala się jako sumę dwóch składników: iloczynu powierzchni ekspozycyjnej w m² i 40-krotności stawki części zmiennej opłaty reklamowej oraz 40-krotności stawki części stałej. Jeśli gmina nie określiła stawek opłaty, stosuje się stawki maksymalne. Karę wymierza wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a trafia ona do budżetu gminy.

Karę płaci podmiot, który umieścił nośnik. Jeśli nie można go ustalić, odpowiada właściciel, użytkownik wieczysty lub posiadacz samoistny nieruchomości – dlatego właściciele działek wynajmujący miejsce pod reklamę powinni zadbać o odpowiednie zapisy w umowie z operatorem.

Czym jest opłata reklamowa i kto ją płaci?

Opłata reklamowa to fakultatywna danina lokalna, którą rada gminy może wprowadzić odrębną uchwałą wyłącznie na obszarach objętych uchwałą krajobrazową. Płaci ją właściciel, użytkownik wieczysty lub posiadacz nieruchomości albo obiektu budowlanego, na którym znajduje się tablica lub urządzenie reklamowe – niezależnie od tego, czy w danej chwili eksponuje reklamę. Opłata składa się z części stałej i części zmiennej, zależnej od powierzchni.

W 2026 r. maksymalne stawki wynoszą 3,89 zł dziennie za część stałą i 0,36 zł za 1 m² dziennie za część zmienną. Gminy mogą ustalić stawki niższe. Z opłaty zwolnione są m.in. szyldy zgodne z uchwałą, nośniki niewidoczne z przestrzeni publicznej oraz tablice umieszczone w związku z obowiązkiem prawnym. Podatek od nieruchomości zapłacony od nośnika zalicza się na poczet opłaty.

Przy maksymalnych stawkach roczna opłata za billboard 12 m² wynosi ok. 2997 zł (8,21 zł dziennie), a za billboard 18 m² – ok. 3785 zł (10,37 zł dziennie). Dla lokalnej firmy, która rozważa własny nośnik przy siedzibie, to istotny koszt stały – piszemy o tym w poradniku o reklamie zewnętrznej dla lokalnej firmy.

Jak sprawdzić, czy reklama będzie zgodna z uchwałą krajobrazową?

Zanim operator, właściciel działki czy przedsiębiorca zamówi konstrukcję, warto przejść przez kilka kroków. Pozwalają one uniknąć kary i kosztownego demontażu.

W gminach bez uchwały te same kroki budowlane i drogowe nadal obowiązują, a o lokalizacji może przesądzać miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ogólny przegląd formatów i zasad planowania kampanii znajdziesz w przewodniku po reklamie zewnętrznej, a reklamę na pojazdach i przystankach – w tekście o reklamie w komunikacji miejskiej.

Jak uchwały krajobrazowe zmieniają rynek reklamy zewnętrznej?

Dla operatorów uchwała oznacza mniej lokalizacji, ale zwykle o wyższej jakości. Ograniczenie liczby wolnostojących nośników i wymóg minimalnych odległości zmniejszają podaż, co w atrakcyjnych miejscach może podnosić ceny najmu. Rośnie też znaczenie nośników zgodnych z miejskimi standardami, takich jak citylighty w wiatach przystankowych i słupy plakatowe.

Dla reklamodawców skutkiem jest konieczność dokładniejszej weryfikacji ofert: tablica, która stoi w chwili składania oferty, może w okresie dostosowawczym zniknąć albo zmienić format. Dla mieszkańców – mniej wizualnego chaosu, który przez lata był argumentem w debacie o tym, czy w przestrzeni publicznej nie ma już nadmiaru reklam. Czy mniejsza liczba lepiej rozmieszczonych nośników przekłada się na skuteczność kampanii, analizujemy w komentarzu „Czy billboardy działają?”.